خلاصه کلی
تنشهای منطقهای و برنامه هستهای ایران
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در سخنرانی خود در مجمع عمومی سازمان ملل تاکید کرد که چهارده سال پیش خط قرمزی را برای برنامه هستهای ایران ترسیم کرده و از دستیابی این کشور به بمب اتم جلوگیری کرده است. او این تصمیم را "آسانترین" در دوران نخستوزیری خود خواند و مدعی شد که حتی در خفا نیز از اسرائیل بابت این اقدام تشکر میشود. در همین راستا، ایال زمیر، رییس ستاد کل ارتش اسرائیل، اعلام کرد ارتش این کشور همچنان تحولات ایران و نیروهای نیابتی آن را زیر نظر دارد و یسرائیل کاتز، وزیر دفاع، ورود زیردریایی «دراگون» را پیامی مهم برای ایران دانست. دولت اسرائیل همچنین کارزار تبلیغاتی گستردهای علیه برنامه هستهای ایران در نیویورک به راه انداخت. مارک روته، دبیرکل ناتو، نیز ایران را در کنار چین و کره شمالی از چالشهای پیش روی ناتو قلمداد کرد.
در تحولی مرتبط با تنشها در تنگه هرمز، رسانههای دولتی ایران تصاویری از آتشسوزی یک کشتی را منتشر کرده و آن را "متخلف" خواندند که در "مسیر غیرمجاز و ناایمن" هدف قرار گرفته است. سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا نیز تایید کرد که یک کشتی باری پس از اصابت پرتابهای ناشناس دچار آتشسوزی شده و تمام خدمه آن تخلیه شدهاند. در پی انتشار گزارشهایی مبنی بر مشاهده اشیاء نورانی در آسمان ایران، نیویورک پست گزارش داد که ارتش آمریکا از سلاحهای لیزری در تنگه هرمز برای مقابله با پهپادها و موشکهای کروز استفاده کرده است.
همزمان، عربستان سعودی از اواسط هفته گذشته پس از از کار افتادن خط لوله شرق به غرب بر اثر حملات حوثیها، نزدیک به ۱۰۰ میلیون بشکه نفت خام را از طریق تنگه هرمز به خریداران آسیایی فروخته است. سازمان دفاع مدنی عربستان سعودی با صدور هشداری از تلاش دوباره برای حمله به شهرهای مکه، جده و طائف خبر داد، اما پس از رهگیری و انهدام شش فروند موشک بالستیک شلیک شده توسط حوثیها توسط پدافند هوایی، این هشدار لغو شد.
یحیی رحیمصفوی، مشاور نظامی رهبر جمهوری اسلامی، با اشاره به پیشرفت حوثیها در تولید سلاح، تاکید کرد که پیوند خلیج فارس، دریای سرخ، تنگه هرمز و بابالمندب صحنه جنگ را تغییر خواهد داد و هشدار داد که در صورت وقوع مرحله دیگری از جنگ احتمالی با آمریکا، ممکن است جبهه جنگ تا اقیانوس هند گسترش پیدا کند. در واکنشهای بینالمللی، وزیر خارجه آلمان هرگونه مذاکره با تهران را منوط به پایان دادن به "تهدید هستهای" دانست و تاکید کرد آزادی کشتیرانی باید اصل حاکم بر تنگه هرمز باشد. ۸۰ کشور در سازمان ملل نیز در بیانیهای مشترک، حملات ایران علیه همسایگان و اخلال در تجارت بینالمللی را محکوم کردند و وزیر خارجه چین خواستار حلوفصل بحران تنگه هرمز از طریق گفتگو شد.
دیپلماسی و مجمع عمومی سازمان ملل
در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک، خبرگزاری رویترز به نقل از منابع آگاه گزارش داد که مذاکرهکنندگان ایالات متحده و ایران در حال بررسی یک "مسیر مرحلهای" برای خروج از جنگ هستند که بر اساس آن تهران تنگه هرمز را بازگشایی کرده و واشنگتن نیز محاصره اقتصادی علیه ایران را لغو خواهد کرد. مسعود پزشکیان، رییسجمهوری ایران، پس از سخنرانی دونالد ترامپ، متن سخنرانی خود در مجمع عمومی را تغییر داد و تهدید ترامپ برای "نابود کردن یک کشور و یک ملت" را بیسابقه خواند و آمریکا و اسرائیل را به عمل "بر خلاف تمام قوانین بینالمللی" متهم کرد.
شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، در دیدار با پزشکیان، بر تعهد اسلامآباد به تسهیل گفتگو میان ایران و آمریکا تاکید کرد. عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، نیز با همتایان خود از کشورهای مختلف از جمله اردن، تاجیکستان، ارمنستان، عربستان سعودی، پاکستان، لهستان و اوکراین و همچنین شاهزاده برونئی دیدارهای غیررسمی داشت. رییسجمهوری چین در دیدار با دونالد ترامپ، ضمن حمایت از بازگشت آمریکا و ایران به تفاهمنامه اسلامآباد، از دو کشور خواست هرچه سریعتر به مسیر حلوفصل مسائل از طریق مذاکره بازگردند. محمد گلزاری، دبیر شورای اطلاعرسانی دولت ایران، تاکید کرد که هیأت ایرانی با هماهنگی نهادهای مسئول به نیویورک رفته و برنامههای آن در چارچوب تصمیمات اتخاذ شده در تهران صورت میگیرد. رییسجمهوری موقت ونزوئلا نیز در سخنرانی خود از دونالد ترامپ برای آمادگی به منظور از سرگیری روابط دیپلماتیک و همکاری با ونزوئلا تشکر کرد.
وضعیت داخلی و حقوق بشری در ایران
عبدالناصر همتی، رییسکل بانک مرکزی ایران، در واکنش به تشدید محدودیتهای مالی بریتانیا علیه پنج بانک ایرانی، این اقدام را در همراهی با سیاستهای آمریکا دانست و گفت که وزارت خزانهداری آمریکا در اعمال فشار اقتصادی بر ایران "به آخر خط رسیده است". در پی تاکید رییسجمهور ایران بر ادامه برنامه هستهای، ارزش ریال ایران دوباره روند نزولی گرفت و نرخ دلار در مقابل ریال به ۲۳۵ هزار و ۴۰۰ تومان رسید.
در حوزه قضایی و حقوق بشر، سایت هرانا گزارش داد که محمد نادری، زندانی محبوس در زندان تهران بزرگ، به اتهام "جاسوسی" به اعدام محکوم شده است. دیوان عالی کشور حکم اعدام ارغوان فلاحی، شهروند ۲۴ ساله محبوس در اوین که به اتهام "بغی" محکوم شده بود، را نقض کرد. همچنین، شعبه دوم دادگاه انقلاب رشت ۹ وکیل دادگستری در استان گیلان را در یک پرونده مشترک به مجموع ۱۴ سال و هفت ماه و ۱۵ روز حبس محکوم کرده است. ۹ تن از آسیبدیدگان چشمی خیزش مهسا امینی نیز با انتشار پیامی ویدیویی، خواستار لغو حکم اعدام علی زارعی شدند. سازمان حقوق بشر هانا اعلام کرد عبدالرحمن (شیرکو) عبداللهیپور، فعال حقوق بشر، در ترکیه بازداشت و در معرض خطر اخراج به ایران قرار گرفته است. سازمان قضایی نیروهای مسلح کیفرخواست شش مامور در پرونده تعرض جنسی و ضربوجرح یک نوجوان در تبریز را صادر کرده است، اما اتهام تعرض جنسی را در فهرست خود نیاورده است. صفحه اینستاگرام ستایش صادقزاده، خواننده نوجوان موسیقی محلی، با بیش از یک میلیون دنبالکننده، با دستور مقام قضایی به دلیل "انتشار محتوای مجرمانه" مسدود شد.
در پی تشدید بحران اقتصادی و نارضایتیها، گزارشها حاکی از جو امنیتی در شهرهای فسا و شیراز با تردد نیروهای مسلح نقابدار و خودروهای حامل سلاح سنگین است. دیوارنویسی تهدیدآمیز علیه دختران بدون حجاب اجباری در مریانج همدان مشاهده شده است. همچنین، همه پروازهای شرکتهای هواپیمایی ایرانی به امارات متحده عربی لغو شد و ترکمنستان مجوز عبور ایرلاینهای ایرانی از حریم هوایی خود را صادر نکرده است. سخنگوی آموزشوپرورش نیز از کاهش تعداد دانشآموزان ورودی به پایه اول ابتدایی در سال تحصیلی جدید خبر داد. وزارت خارجه فرانسه نیز در پاسخ به ایران اینترنشنال اعلام کرد که مردم ایران باید بتوانند درباره خود و آیندهشان تصمیم بگیرند و اعتراضات دی ماه را "سرکوب وحشتناک و غیرانسانی" خواند.