خلاصه کلی
مذاکرات و تنشها میان ایران و آمریکا در حاشیه سازمان ملل
سخنگوی وزارت خارجه آمریکا ضمن اعلام آمادگی برای مذاکره با ایران، بر تامین امنیت منطقه و عدم دستیابی ایران به سلاح هستهای تاکید کرد و تنگه هرمز را آبراهی بینالمللی خواند. اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت خارجه ایران، اعلام کرد تعامل با آمریکا از طریق میانجی قطری با هدف ابلاغ شرایط ایران برای پایان جنگ، توقف عملیات نظامی آمریکا، رفع محاصره دریایی و اقتصادی و آزادی داراییها صورت گرفته است. استیو ویتکاف، نماینده ویژه آمریکا، نیز از "گفتوگوهای مفصل و سازنده" از طریق میانجیها در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل خبر داد. با این حال، یک منبع آمریکایی به العربیه گفت واشینگتن درخواست تهران برای رفع محاصره را رد کرده و اختلافات عمدهای پابرجاست.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، با اشاره به گفتوگوهای "سازنده" میانجیها، از "شتاب زیاد" برای توافق با ایران سخن گفت، اما مجدداً ایران را به حمله به "کوه کلنگ گزلا" تهدید کرد و بر جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای تاکید کرد. ستاد کل نیروهای مسلح ایران تهدیدات ترامپ را تبلیغات داخلی و نشانه بنبست راهبردی آمریکا دانست و نسبت به هرگونه تجاوز هشدار داد و بر آمادگی کامل برای وارد کردن "ضربات شدید و خردکننده" به آمریکا و اسرائیل تاکید کرد. یک منبع امنیتی جمهوری اسلامی نیز از آمادگی ایران برای گسترش جنگ و آزمایش موفقیتآمیز موشکهای جدید خبر داد. سخنگوی سپاه پاسداران نیز هشدار داد در صورت حمله دوباره آمریکا، سپاه با "تمام توان" پاسخ خواهد داد. روزنامه کیهان نیز خواستار جبران غرامت توسط آمریکا و کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس شد و به اقدام نظامی در صورت عدم جبران اشاره کرد. مهدی کروبی، رئیس اسبق مجلس، در نامهای به مسعود پزشکیان خواستار دیدار با ترامپ برای "صلحی پایدار" شد و عبور از "تابوهای خودساخته" را راه حل بحرانها دانست. کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا و امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه، نیز بر آزادی و عدم باجگیری از کشتیرانی در تنگه هرمز تاکید کردند.
پیامدهای اقتصادی و تحریمها
در پی تحریمهای جدید آمریکا علیه بخش هوانوردی ایران، شرکت هواپیمایی جمهوری آذربایجان پروازهای ایران به باکو را متوقف کرد. سازمان هواپیمایی کشوری ایران نیز لغو پروازها به بغداد و مسقط را اعلام کرد و از مذاکره برای انتقال پروازهای بغداد به نجف خبر داد. وزارت خارجه آمریکا نیز به فروشگاههای نیویورک درباره فروش کالاهای لوکس به مقامات ایرانی که برای شرکت در مجمع عمومی سازمان ملل سفر کردهاند، هشدار داد. در بازار آزاد، قیمت دلار طی هفت روز گذشته دو درصد و در یک ماه اخیر ۲۱ درصد رشد داشته است.
وضعیت داخلی و مسائل اجتماعی
بابک نگاهداری، رئیس مرکز پژوهشهای مجلس، از "غصه" رهبر جمهوری اسلامی از فقر، فساد و تبعیض سخن گفت و مسئولان را به پاسخگویی در قبال معیشت مردم فراخواند. گزارشها نشان میدهد که تعداد مدارس غیردولتی طی سه دهه ۶۴ برابر شده و سهم آموزش از بودجه عمومی دولت از ۱۹ درصد در سال ۱۳۷۰ به ۱۰ درصد در سال ۱۳۹۸ کاهش یافته است؛ این وضعیت به افزایش نابرابری آموزشی و سهم بالای دهکهای ثروتمند در کنکور منجر شده است. انجمن صنفی عکاسان مطبوعاتی خواستار روشن شدن وضعیت مجید سعیدی، عکاس خبری بازداشتشده، شد. همچنین ویدیوهایی از پارک شدن موتور نیروهای حکومتی در مدارس اهواز منتشر شده است. مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا نیز در دیدار با وزیر خارجه ایران، نگرانی خود را از سرکوب داخلی و افزایش اعدامها ابراز کرد.
چشمانداز منطقهای و مواضع طرفین
یحیی رحیم صفوی، مشاور رهبر سابق جمهوری اسلامی، پیشبینی کرد آمریکا از منطقه خلیج فارس خارج خواهد شد و ایران و کشورهای عربی میتوانند ترتیبات امنیتی جدیدی بر اساس منافع مشترک ایجاد کنند. او افزود جمهوری اسلامی قصد "کشورگشایی" ندارد و روسیه و چین نیز در جنگهای اخیر از ایران حمایت کردهاند. دنی دانون، سفیر اسرائیل در سازمان ملل، هشدار داد که در صورت حمله ایران به اسرائیل، تنها چند روز طول میکشد تا اسرائیل به رهبران ایران دسترسی پیدا کند. شاهزاده رضا پهلوی نیز گفت تا زمانی که این رژیم به حیات خود ادامه میدهد، دستیابی به صلح ناممکن است و راهحل نهایی را مردم ایران دانست که با سرنگونی رژیم، صلح و ثبات در منطقه برقرار خواهد شد.