خلاصه کلی
نشست هشتاد و یکم مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نیویورک محور اصلی اخبار روز گذشته بود که با سخنرانیهای پرشور و مواضع متقابل ایران و آمریکا همراه شد.
تحولات مرتبط با ایران و آمریکا در سازمان ملل
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در سخنرانی خود در مجمع عمومی سازمان ملل متحد، با لحنی هشدارآمیز و گزینشی، ایران را در دوراهی «نابودی» یا «عظمت بالقوه» قرار داد. او تاکید کرد که هرگز اجازه دستیابی ایران به سلاح هستهای را نخواهد داد و از کشورهای جهان خواست تا در انزوای کامل اقتصادی جمهوری اسلامی به آمریکا بپیوندند، مگر آنکه تهران از جاهطلبیهای هستهای، حمایت از تروریسم و حملات به کشتیهای تجاری دست بردارد. ترامپ همچنین با اشاره به کشتار معترضان در ایران و حمایت از حملات هفتم اکتبر حماس، حکومت ایران را «ضعیف و مستاصل» و «حامی شماره یک تروریسم» خواند و مدعی شد که ناوگان دریایی ایران نابود شده و تنها تورم باقی مانده است. او گفت آمریکا در حال مذاکره با هیئت ایرانی بوده و نشستهای "بسیار خوب" و "سازنده" داشتهاند و نشست دیگری نیز در "آینده بسیار نزدیک" برنامهریزی شده است.
در واکنش به این اظهارات، کاظم جلالی، سفیر جمهوری اسلامی در روسیه، انجام هرگونه مذاکره با واشینگتن را تکذیب کرد و سخنان ترامپ را «بازیهای رسانهای» خواند. او آمریکا را به «خیانت» در مذاکرات پیشین متهم کرد و گفت در رفتار دولت کنونی آمریکا «صداقتی» وجود ندارد. مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، که برای شرکت در مجمع عمومی به نیویورک سفر کرده است، اظهار امیدواری کرد که این مجمع به پایان «جنگ و خونریزی» کمک کند و مواضع ایران و «رفتار ظالمانه» قدرتها را به گوش جهانیان برساند. او تاکید کرد که ایران بارها پای میز مذاکره رفته، اما جهان شاهد عدم پایبندی به تعهدات بوده است. عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران نیز پیش از ورود به نیویورک، «اعتماد به سازمان ملل» را از دست رفته دانست و از سکوت جامعه جهانی در قبال حملات به غیرنظامیان در ایران و منطقه انتقاد کرد. در همین حال، آکسیوس گزارش داد که چندین کشور عربی برای برگزاری یک دیدار سطح بالا میان مقامهای آمریکا و ایران در حاشیه نشست سازمان ملل در حال میانجیگری هستند. مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، نیز آمادگی ترامپ برای چنین دیداری را اعلام کرد، اما گفت برنامهای در حال حاضر وجود ندارد. یک مقام ایرانی نیز به کیودو ژاپن گفت ایران وعده داده در صورت «کاهش فشار نظامی آمریکا»، تنگه هرمز را بازگشایی کند، اما احتمال دیدار پزشکیان و ترامپ را رد کرد. همچنین، وزارت خارجه آمریکا با درخواست تیم حفاظتی برای عباس عراقچی در نیویورک موافقت کرده است.
تحولات منطقهای و تنگه هرمز
مجلس شورای اسلامی ایران طرحی را تصویب کرد که بر اساس آن شناورهای متخلف از مقررات عبور از تنگه هرمز مشمول جریمه نقدی و توقیف موقت خواهند شد. علی نیکزاد، نایبرییس مجلس، «زلف مذاکره را به تنگه هرمز» گره خورده خواند و تاکید کرد ایران از مواضع خود در این تنگه کوتاه نمیآید و آمریکا با «آتش بازی کرده است». در مقابل، فرانسه و آمریکا در حال تهیه پیشنویس قطعنامهای در سازمان ملل برای ایجاد یک ماموریت بینالمللی جهت بازگرداندن کشتیرانی در تنگه هرمز هستند. شیخ تمیم بن حمد آل ثانی، امیر قطر، وضعیت خلیج فارس را «یکی از خطرناکترین مراحل» تاریخ این منطقه دانست و خواستار بازگشایی تنگه هرمز و بازگشت به میز مذاکره شد. پوتین، رییسجمهوری روسیه، و محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، نیز در تماسی تلفنی بر ضرورت عبور امن کشتیها از تنگه بابالمندب و هرمز تاکید کردند. عربستان سعودی نیز فعالیت خط لوله انتقال نفت «شرق به غرب» را از سر گرفت و آماده از سرگیری صادرات نفت از بندر ینبع است. ملک سلمان، پادشاه عربستان سعودی، تلاش اخیر شبهنظامیان حوثی برای هدف قرار دادن مکه را «جنایتی شرمآور» توصیف و محکوم کرد. حسین محبی، سخنگوی سپاه پاسداران، و محمدباقر قالیباف، رییس مجلس، نیز از افزایش توانمندیهای نظامی و تولید و آزمایش تسلیحات جدید ایران، از جمله موشکهای بالستیک نقطهزن با برد چند هزار کیلومتر، خبر دادند.
وضعیت داخلی ایران
مجلس خبرگان رهبری با انتشار بیانیهای، هرگونه سخن گفتن از «رفراندم و صلح شرافتمندانه» را محکوم کرد و بر ضرورت استمرار حضور خیابانی حامیان جمهوری اسلامی تاکید نمود. محمدحسین راجی، رییس اندیشکده سعداء، نسبت به شکلگیری موج جدیدی از ناآرامیها و اعتراضات ضدحکومتی ناشی از بحرانهای معیشتی و اقتصادی ابراز نگرانی جدی کرد و خواستار آمادگی نیروهای انقلابی شد. دادستان تهران از توقیف حسابهای بانکی و خودروهای ۳۹۴ نفر از «عوامل ضد انقلاب» خبر داد. در همین حال، علیرضا اسفندیاری، شهروند معترض، پس از هفت ماه همچنان در زندان عادلآباد شیراز محبوس است و یک جوان دیگر در آبادان به اتهام نگهداری دستگاه استارلینک بازداشت شد. نرخ دلار در بازار آزاد تهران به ۲۳۳ هزار تومان رسید و جمعی از ترخیصکاران و واردکنندگان خودرو در منطقه آزاد اروند در اعتراض به محدودیتها اعتصاب کردند. مدارس استان هرمزگان به دلیل «شرایط ویژه» دو هفته غیرحضوری شدند. مجتبی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، در پیامی مکتوب از مسئولان خواست برای بهبود وضعیت معیشت معلمان تلاش کنند. نسبت نمونههای مثبت کووید-۱۹ برای پنجمین هفته متوالی افزایش یافته و به ۱۷ درصد رسیده است.
دیگر تحولات بینالمللی
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، خواستار اصلاح ساختار شورای امنیت شد تا بازتابدهنده واقعیتهای جهان امروز باشد. او همچنین با اشاره به درگیریها در خاورمیانه، خواستار توقف جنگ و کاهش تنشها شد. رجب طیب اردوغان، رییسجمهوری ترکیه، در سخنرانی خود در مجمع عمومی سازمان ملل، اسرائیل را به «تروریسم دولتی» متهم کرد و خواستار به رسمیت شناخته شدن کشور فلسطین و افزایش فشار بر اسرائیل برای بازسازی غزه شد. هیئت اسرائیل در واکنش به این سخنان سالن را ترک کرد. دادگاه عالی مونتهنگرو نیز با استرداد امیر براتی، شهروند ایرانی-ترکیهای و عضو سپاه پاسداران که متهم به حملات هکری علیه ۱۵۰ دانشگاه آمریکایی است، به آمریکا موافقت کرد.