خلاصه کلی
مذاکرات ایران و آمریکا درباره تنگه هرمز و گمانهزنیها از توافق موقت
اخبار حاکی از پیشرفت در مذاکرات غیرمستقیم میان ایران و ایالات متحده با میانجیگری عمان درباره بازگشایی تنگه هرمز است. نمایندگان مجلس و دیپلماتها تایید کردهاند که چارچوب کلی توافق با عمان نهایی شده و تیم مذاکرهکننده ایرانی منتظر تایید شورای عالی امنیت ملی است. بر اساس گزارشها، ایالات متحده پیشنهاد پرداخت سهم عوارض عبور کشتیها را مطرح کرده اما تهران حضور آمریکا را نپذیرفته و مذاکرات را از طریق مسقط دنبال میکند. اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، از احتمال دستیابی به یک توافق آتشبس ۳۰ تا ۶۰ روزه و بازگشایی تنگه هرمز در آینده بسیار نزدیک خبر داد. با این حال، برخی نمایندگان مجلس ایران تهدید کردهاند که در صورت تداوم فشارهای آمریکا، این آبراه بازگشایی نخواهد شد. در مقابل، سناتور تد کروز با انتقاد از تلاشهای دیپلماتیک دولت ترامپ، تفاهم اخیر را فاجعهبار خواند و خواستار فروپاشی حکومت ایران شد. عبدالناصر همتی، رئیس کل بانک مرکزی ایران نیز در واکنش به سخنان بسنت درباره تورم بالا در ایران، بر وجود مشکلات اقتصادی تاکید کرد اما اقتصاد آمریکا را نیز دارای ریسکهای بزرگ دانست.
پیمان دفاع مشترک مکه میان عربستان، ترکیه و پاکستان
عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان در جریان اجلاس مکه، توافقنامه دفاع مشترکی موسوم به پیمان مکه امضا کردند. بر اساس این پیمان که به امضای رهبران سه کشور رسید، هرگونه حمله نظامی خارجی به یکی از این کشورها، حمله به هر سه تلقی خواهد شد. مقامات عربستان تاکید کردند که این پیمان یک ائتلاف مذهبی یا طایفهای نیست و هدف آن تقویت بازدارندگی مشترک و توسعه صنایع دفاعی بومی است. این توافق واکنش منفی مقامات ایران را برانگیخت؛ ابراهیم رضایی، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس ایران، این پیمان را کاغذی خواند و به عربستان توصیه کرد سیاستهایش را اصلاح کند تا نیاز به گدایی امنیت نداشته باشد.
تشدید فشارهای مالی و تحریمی آمریکا بر ایران
سنای ایالات متحده با اکثریت آرا طرح جامع تحریمهای روسیه را تصویب کرد که بخشی از آن شامل تمدید قانون تحریمهای ایران مصوب ۱۹۹۶ تا سال ۲۰۳۱ برای جلوگیری از انقضای محدودیتهای بخش انرژی و تسلیحاتی ایران است. همزمان، وزارت خارجه آمریکا اعلام کرد شبکه گستردهای از صرافیها و شرکتهای پوششی مرتبط با ایران را که صدها میلیون دلار درآمد نفتی را پولشویی میکردند، هدف تحریم قرار داده است.
تداوم ناامنیهای دریایی و حملات شبهنظامیان حوثی
شرکت ملی نفت ابوظبی (ادنوک) اعلام کرد از آغاز جنگ تاکنون ۱۵ فروند از کشتیهایش در تنگه هرمز هدف حملات موشکی و پهپادی قرار گرفتهاند که سه مورد آن در هفته جاری بوده است. در همین حال، نیروی دریایی یمن یک حمله شناور انتحاری حوثیها به یک نفتکش در دریای سرخ را ناکام گذاشت. از سوی دیگر، حوثیها حملات موشکی و پهپادی گستردهای را به شهر مأرب یمن و منطقه نجران در عربستان سعودی انجام دادند که دهها کشته و زخمی بر جای گذاشت و با محکومیت شدید شورای همکاری خلیج فارس روبرو شد.
وضعیت برنامه هستهای ایران
گزارش رسانههای آمریکایی نشان میدهد که اگرچه جنگهای اخیر ممکن است برنامه هستهای ایران را کند کرده باشد، اما آن را متوقف نکرده است. بازرسان سازمان ملل تخمین میزنند که ایران همچنان ذخایر کافی از اورانیوم غنیشده نزدیک به سطح تسلیحاتی برای ساخت سریع ۹ تا ۱۰ بمب هستهای در اختیار دارد.
مواضع داخلی، ترویج گفتمان مذهبی و سرکوب معترضان
امامان جمعه شهرهای مختلف ایران مواضع تندی اتخاذ کردند. امام جمعه اهواز از آمادهسازی برای موشکهایی با برد ۱۵ هزار کیلومتر جهت هدف قرار دادن خاک آمریکا سخن گفت و امام جمعه قم کشورهای منطقه را به حملات موشکی تهدید کرد. همزمان، ائمه جمعه قزوین و ارومیه از اعدام معترضان دیماه ۱۴۰۴ تقدیر کردند. گزارشها حاکی از بازداشت و بلاتکلیفی دهها تن از معترضان دیماه ۱۴۰۴ در زندان اردبیل و همچنین افزایش ۲۰ برابری پلمب واحدهای صنفی در مشهد است. در عرصه دیپلماتیک نیز، معاون وزیر خارجه ایران با اشاره به مستندسازی حملات انجامشده از خاک کشورهای همسایه به ایران، تاکید کرد که ادبیات دیپلماتیک در زمان جنگ نباید نشانه ضعف باشد.