خلاصه کلی
حملات گسترده آمریکا به ایران و واکنش سپاه پاسداران
بامداد پنجشنبه ۸ مرداد، ارتش آمریکا حملات گستردهای را به اهدافی در چندین استان جنوبی ایران از جمله بوشهر، خوزستان، فارس و هرمزگان انجام داد. به گفته مقامات محلی ایران، در استان بوشهر چهار نقطه در حوالی چغادک و مناطقی در جم و خورموج هدف قرار گرفتند. همچنین نقاطی در شادگان، اروندکنار و آبادان در خوزستان مورد حمله موشکی قرار گرفتند. گزارشهای مردمی از اهواز، کازرون، کیش، بندرعباس، قشم، برازجان و نورآباد ممسنی نیز حاکی از شنیدهشدن چندین انفجار شدید بود. سازمان منطقه آزاد کیش اعلام کرد که به اماکن شهری و مسکونی این جزیره آسیبی وارد نشده است. مقامات ایرانی تاکنون تلفات جانی در پی این حملات گزارش نکردهاند.
این حملات در پاسخ به حمله موشکی سپاه پاسداران به پایگاه نیروهای آمریکایی در اردن صورت گرفت. دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، پیش از این حملات اعلام کرده بود که «اکنون نوبت ما است» تا «ضربه بسیار سختی» به ایران وارد کنیم. سنتکام (فرماندهی مرکزی ایالات متحده) نیز اعلام کرد که دهها هدف متعلق به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، شامل مراکز فرماندهی نظامی، تأسیسات موشکی و پهپادی، مواضع نظارت و دفاع ساحلی و توانمندیهای دریایی، هدف قرار گرفتهاند. این حملات با هدف کاهش تهدیدهای ایران و نیروهای نیابتی آن علیه نیروهای آمریکایی، کشتیرانی تجاری و کشورهای همسایه حاشیه خلیج فارس انجام شد. ارتش اردن نیز پیشتر از رهگیری پنج موشک بالستیک شلیکشده از ایران خبر داده بود.
در همین حال، سپاه پاسداران در بیانیهای مدعی شد که پس از وقوع حریق شدید در یکی از دو نفتکش در جنوب تنگه هرمز و تحریک «پرندههای آمریکایی»، هر دو شناور تغییر مسیر داده و عقبنشینی کردهاند. سپاه هشدار داد کشورهایی که به گفته این نهاد در حمایت از «متجاوز» نقش دارند، «پاسخ سختی» دریافت خواهند کرد و تاکید کرد که نیروی دریایی سپاه کنترل تنگه هرمز را در اختیار دارد.
تحولات منطقهای و موضعگیریهای بینالمللی
وزارت جنگ آمریکا قراردادی به ارزش نزدیک به ۵۹ میلیارد دلار با شرکت لاکهید مارتین برای تولید موشکهای رهگیر پاتریوت امضا کرد که بزرگترین توافق از این نوع است. این اقدام در پی کاهش ذخایر تسلیحاتی آمریکا پس از ارسال گسترده سلاح به متحدان و استفاده از مهمات در عملیات نظامی علیه جمهوری اسلامی صورت میگیرد. سنتکام همچنین اعلام کرد که محاصره دریایی علیه ایران را با شدت ادامه میدهد و تاکنون ۲۰ کشتی تجاری را تغییر مسیر داده، دو شناور را از کار انداخته و دو شناور دیگر را بازرسی کرده است. وزارت خزانهداری آمریکا نیز تاکید کرد که اجازه نخواهد داد ایران تجارت جهانی را گروگان بگیرد یا از کشتیرانی بینالمللی برای تامین مالی سپاه پاسداران و اقدامات تهاجمی آن استفاده کند.
در همین راستا، وزیر دفاع عربستان سعودی، خالد بن سلمان، در واشینگتن با دونالد ترامپ و معاون وی دیدار کرد و درباره حملات مشترک و واکنش عربستان به حملات علیه زیرساختهای این کشور گفتوگو کرد. عربستان سعودی همچنین قصد دارد یک ائتلاف نظامی چندملیتی جدید در دریای سرخ برای مقابله با گروههای مورد حمایت جمهوری اسلامی تشکیل دهد. شورای امنیت ملی عراق نیز حملات هوایی آمریکا و عربستان سعودی به گروههای شبهنظامی عراقی را که دستکم ۲۰ کشته بر جا گذاشت، محکوم کرد. محمد مخبر، دستیار مجتبی خامنهای نیز این حملات را «تجاوز به تمامیت ارضی عراق» خواند.
بدر عبدالعاطی، وزیر امور خارجه مصر، نیز در گفتوگو با فرستاده ویژه آمریکا در امور خاورمیانه، بر اهمیت جلوگیری از تشدید درگیریها و پرهیز از شکلگیری یک جنگ گسترده منطقهای تاکید کرد و تمامی حملات علیه کشورهای حوزه خلیج فارس و اردن را محکوم کرد.
مسائل داخلی ایران
کمپین حقوق بشر ایران گزارش داد که جمهوری اسلامی پس از اعتراضات دی ۱۴۰۴، کارزار گستردهای برای سرکوب معلمان و فعالان صنفی به راه انداخته و دستکم ۶۰ معلم بازداشت، زندانی یا با احکام قضایی روبهرو شدهاند. سه زندانی سیاسی در اوین نیز با انتشار بیانیهای، افزایش اعدامها و بازداشتها را محکوم کردند و این اقدامات را تلاشی برای ایجاد هراس در جامعه و استفاده از جنگ به عنوان پوششی برای سرکوب داخلی دانستند. دفتر شاهزاده رضا پهلوی نیز از قول امیرحسین صفری حسینآبادی، از معترضان اعدامشده، نقل کرد که ویدیوی اعتراف او اجباری بوده است و هشدار داد دستکم هشت تن دیگر از بازداشتشدگان انقلاب ملی در خطر اعدام قرار دارند. سپاه پاسداران نیز مسدود شدن حساب کاربری خود در تلگرام را محکوم کرد و آن را «نشانه زوال جبهه استکبار» خواند. این حساب برای دریافت اطلاعات نظامی از شهروندان منطقه درباره تحرکات نیروهای آمریکایی استفاده میشد.