خلاصه کلی
منطقه خاورمیانه در ساعات گذشته شاهد تشدید بیسابقه تنشها و درگیریهای نظامی بوده است. چندین شهر در ایران هدف حملات قرار گرفتند و صدای انفجارهای متعددی از اصفهان، شیراز، بندرعباس، قشم، سیریک، بندر لنگه، چابهار، کنارک و آبدانان گزارش شده است. این در حالی است که فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) از پایان دور جدید حملات خود علیه ایران خبر داده و هدف آن را تضعیف توان نظامی ایران برای حمله به کشتیرانی تجاری در تنگه هرمز اعلام کرده است. در مقابل، سپاه پاسداران و ارتش جمهوری اسلامی نیز مدعی حمله به زیرساختهای شرکت آمازون در بحرین و پایگاههای آمریکایی در کویت شدهاند.
تشدید درگیریها و حملات
ساعات گذشته با گزارشهای متعددی از انفجار و لرزش ساختمانها در شهرهای مختلف ایران آغاز شد. در حالی که صداوسیمای ایران برخی از این صداها را ابتدا به انفجارهای کنترلشده مهمات عملنکرده در اصفهان نسبت داد، گزارشهای بعدی از شنیده شدن صدای انفجارها در نقاط دیگر این شهر خبر دادند. از شیراز نیز گزارشهایی از حملات به مناطق شرقی و غربی یا کوه دراک مخابره شد. از استانهای ساحلی جنوب نیز شنیدهشدن انفجار در بندرعباس، قشم، سیریک، بندر لنگه، چابهار و کنارک گزارش شد. فرماندار آبدانان در استان ایلام نیز حمله موشکی آمریکا به یک نقطه غیرنظامی در کوههای اطراف این شهر را تایید کرد، اما از تلفات جانی خبری نیست. همزمان، خبرگزاری مهر از شنیده شدن صدای فعالیت سامانههای پدافندی در اطراف نیروگاه اتمی بوشهر گزارش داد.
سنتکام اعلام کرد که در دور جدید حملات خود، مراکز فرماندهی نظامی، توانمندیهای دریایی، محلهای پرتاب موشک و پهپاد و سامانههای پدافند هوایی ایران را هدف قرار داده است. ارتش جمهوری اسلامی نیز در پاسخ به این حملات، مدعی شد که در «عملیات صاعقه»، پایگاههای آمریکایی عریفجان، العدیری و احمدالجابر در کویت را با پهپادهای انهدامی هدف قرار داده است. پیشتر نیز سپاه اعلام کرده بود که زیرساخت مرکزی دادههای شرکت آمازون در بحرین را منهدم کرده است. این در حالی است که کویت حملات جمهوری اسلامی را نقض آشکار حاکمیت خود دانسته و پدافند هوایی این کشور نیز برای مقابله با اهداف متخاصم در حالت آمادهباش قرار گرفته است.
استاندار خوزستان خسارات واردشده به بخشهای غیرنظامی در جنگ اخیر را حدود ۳.۵ میلیارد دلار برآورد کرده و اعلام کرد که ۶۴ واحد تولیدی صنعتی، عمدتاً در بخشهای فولاد و پتروشیمی، هدف حملات قرار گرفتهاند. سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا (UKMTO) نیز گزارشی از هدف قرار گرفتن یک نفتکش توسط پرتابهای ناشناس در تنگه هرمز دریافت کرده است. همچنین یک پهپاد حاوی مواد منفجره در نزدیکی پایگاه هوایی الحریر در عراق، محل استقرار نیروهای آمریکایی، سرنگون شد.
مواضع آمریکا و نگرانیهای بینالمللی
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در تماس با نخستوزیر جدید بریتانیا، درباره مسائلی از جمله ائتلاف نظامی و مینروبی تنگه هرمز گفتگو کرده است. وزیر انرژی آمریکا نیز تاکید کرد که دولت واشینگتن به تضعیف توان نظامی تهاجمی ایران ادامه میدهد و ضمن تضمین جریان نفت و گاز از تنگه هرمز، خواهان پایان درگیری از طریق توافقی صلحآمیز است، اما این امر مستلزم همکاری هر دو طرف است. او افزود که جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای و کاهش توان این کشور برای تهدید همسایگان، از اهداف اصلی دولت ترامپ است. در همین حال، مقامهای آمریکایی به سیبیاس نیوز گفتهاند که نزدیک به ۱۰۰ نظامی آمریکایی در حملات اخیر ایران در منطقه زخمی شدهاند. فاکس نیوز و کانال ۱۲ اسرائیل گزارش دادهاند که ترامپ ظرف روزهای آینده درباره گسترش عملیات نظامی علیه ایران تصمیمگیری خواهد کرد و اسرائیل نیز به احتمال زیاد در این عملیات مشارکت خواهد داشت. وزارت خارجه آمریکا نیز با انتشار هشداری امنیتی، از شهروندان آمریکایی خواست که هرچه سریعتر ایران را ترک کنند.
قطر با ارسال دو نامه به سازمان ملل و شورای امنیت، حملات ایران به خاک خود را محکوم کرده و آن را تشدیدی خطرناک و غیرقابل قبول خوانده است. والاستریت ژورنال به نقل از مقامهای اسرائیلی و آمریکایی گزارش داده که ارزیابی اطلاعاتی اسرائیل نشان میدهد جمهوری اسلامی هزاران سانتریفیوژ غنیسازی اورانیوم را به تونلهای عمیق در کوه کلنگ گزلا منتقل کرده است. در واکنش به این تنشها، شرکت هواپیمایی فرانسه (Air France) پروازهای خود به ریاض، دبی و بیروت را به حالت تعلیق درآورده است.
مواضع داخلی ایران
روزنامه کیهان بر این باور است که حکومت باید از شرایط کنونی به عنوان «فرصتی طلایی» برای عبور از چرخه «جنگ، آتشبس و مذاکره» استفاده کند و موضع تند را موثرتر از اشتیاق به مذاکره دانست. روزنامه جوان، وابسته به سپاه پاسداران، با انتقاد شدید از مصاحبه عباس عراقچی، معاون سابق وزیر خارجه، او را به افشای اطلاعات حساس امنیتی و ملی متهم کرد. علی باقری کنی، معاون دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی، نیز ضمن رد ادعای آمریکا درباره دودستگی در حاکمیت، تاکید کرد که تنگه هرمز «به هیچ وجه یک آبراه بینالمللی نیست» و این حکومت هرگز از آن دست نخواهد کشید. مهرداد گودرزوند چگینی، نماینده مجلس، نیز اظهار داشت که در تحولات اخیر، ایران ابتدا توافق آتشبس با آمریکا را نقض کرده است.
سایر اخبار
در جنوب کشور، عربستان سعودی اظهارات سخنگوی حوثیها درباره محاصره یمن و ممنوعیت کشتیرانی را محکوم کرد و تاکید کرد که هرگونه تهدید حوثیها علیه کشتیهای عبوری در تنگه بابالمندب با قاطعیت و زور پاسخ داده خواهد شد. در اردن نیز آژیرهای هشدار به صدا درآمد و گزارشهایی از شنیده شدن انفجارها در شهر عقبه منتشر شد. در داخل ایران، اعتصاب غذای زندانیان واحد دو زندان قزلحصار کرج در اعتراض به انتقال شش زندانی محکوم به اعدام به سلولهای انفرادی، وارد هشتمین روز متوالی خود شد. همچنین حسین افراسیاب نیز در اعتراض به خطر اجرای احکام پرونده «میدان علیخانی» اصفهان دست به اعتصاب غذا زده است. مدیرعامل شرکت توزیع نیروی برق تهران بزرگ نیز اعلام کرد که تهران پنج هفته سخت را پیش رو دارد و از شهروندان خواست در مدیریت مصرف برق همکاری کنند.