خلاصه کلی
تشدید تنشها و درگیریهای نظامی در منطقه
منطقه خاورمیانه و خلیج فارس در ۱۲ ساعت گذشته شاهد تشدید بیسابقه درگیریهای نظامی و افزایش تنشها بوده است. ایران هدف حملات متعددی از سوی آمریکا قرار گرفت؛ از جمله در قشم (با شنیده شدن چندین انفجار)، جزیره کیش (آسیب به سایت تولید آب و برق)، و چهار نقطه در بوشهر. همچنین، مناطق آبادان، حوالی ماهشهر و غرب بندرعباس نیز هدف پرتابههای آمریکا قرار گرفتند. در مقابل، ستاد کل ارتش کویت با انتشار بیانیهای اعلام کرد که پدافند هوایی این کشور در حال مقابله با حملات موشکی و پهپادی خصمانه است. عربستان سعودی حملات به پاسگاههای مرزی کویت، سکوی حفاری این کشور، سرکنسولگری کویت در بصره، دو نفتکش اماراتی هنگام عبور از تنگه هرمز و حملات جمهوری اسلامی به اردن، بحرین و قطر را محکوم کرد. یک نفتکش نیز در ۱۳ مایلی جنوب شرقی بندر لیمه عمان، در نوار جنوبی تنگه هرمز، هدف حمله موشکی قرار گرفت. آژانس ایمنی هوانوردی اتحادیه اروپا به شرکتهای هواپیمایی توصیه کرده است تا اطلاع ثانوی از ورود به حریم هوایی بحرین، کویت، قطر و امارات و پرواز بر فراز آبهای عمان خودداری کنند. پاکستان نیز حملات شب گذشته به عربستان سعودی را محکوم کرد.
مواضع بینالمللی و دریای هرمز
شورای امنیت سازمان ملل نیز به وضعیت منطقه واکنش نشان داد. نمایندگان چین و فرانسه بر اهمیت امنیت خطوط کشتیرانی و آزادی ناوبری در دریای سرخ و تنگه هرمز تاکید کردند. نماینده آمریکا جمهوری اسلامی و حوثیها را مسئول ناامنی خواند و هشدار داد که تهران و متحدانش در حال "ایجاد رعب و وحشت" هستند. فولکر تورک، کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل، تشدید درگیریها میان آمریکا و جمهوری اسلامی را "عقبگردی بزرگ" توصیف کرد و خواستار توقف فوری حملات به کشتیهای تجاری و زیرساختهای غیرنظامی شد. دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، اعلام کرد تنگه هرمز به روی تردد همه کشتیها، به جز کشتیهای ایران، باز است و محاصره کامل تنها علیه کشتیهایی که به بنادر ایران رفتوآمد میکنند یا محمولههای ایرانی حمل میکنند، اعمال خواهد شد. او تاکید کرد هیچکس نباید برای عبور از تنگه هرمز عوارض دریافت کند و اشاره کرد که کشورهای حاشیه خلیج فارس به جای عوارض، مایل به سرمایهگذاری در آمریکا هستند. وزیر امور خارجه عمان نیز از جنگ "بیتوجیه" انتقاد و بر مسئولیت ویژه کشورش برای تضمین آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز تاکید کرد.
واکنشها در ایران و تحولات داخلی
در ایران، پس از کشته شدن علی خامنهای، سخنگوی وزارت دفاع بر انتقام از عاملان تاکید کرد. بیش از ۱۸۰ نماینده مجلس با صدور بیانیهای خواستار قصاص قاتلان و تصویب قانونی برای "خونخواهی" او و دیگر کشتهشدگان جنگ با آمریکا و اسرائیل شدند. آنها همچنین بر نظارت بر اجرای شروط مجتبی خامنهای در سیاست خارجی، تحول در دکترین دفاعی و تصویب قانون مدیریت تنگه هرمز تاکید کردند. یک عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس از حرکت به سمت "یک جنگ تمامعیار" خبر داد و گفت تفاهم اسلامآباد عملا بیارزش شده است. در هیات رئیسه کمیسیون امنیت ملی مجلس، دو منتقد تفاهمنامه ایران و آمریکا، از جمله محمود نبویان که شروط مجتبی خامنهای برای مذاکرات را افشا کرده بود، کنار گذاشته شدند. رییس سازمان تبلیغات اسلامی نیز قصاص ترامپ و نابودی اسرائیل را بخشی از انتقام خون رهبر ایران و قاسم سلیمانی دانست. در بحرین، سه نفر به اتهام جاسوسی برای سپاه پاسداران به حبس ابد محکوم شدند. دفتر محمود احمدینژاد گزارشهای مربوط به ارتباط او با موساد و طرح آمریکا و اسرائیل برای به قدرت رساندن او را تکذیب کرد. فرزندان علی خامنهای (مصطفی، میثم، مسعود) در مراسم ترحیم او شرکت کردند، اما مجتبی، فرزند دیگرش، در این مراسم حضور نداشت.
پیامدهای اقتصادی و اجتماعی
در فاصله ۲۶ روزه میان دو محاصره دریایی، ایران بیش از ۸۰ میلیون بشکه نفت خام و فرآوردههای نفتی به ارزش بیش از ۶ میلیارد دلار صادر کرده بود که فشار اقتصادی بر تهران را کاهش داده و زمان مقاومت اقتصادی ایران را احتمالا تمدید کرده است. همزمان با ادامه درگیریها در تنگه هرمز، قیمت ارز در بازار آزاد تهران افزایش یافت و هر دلار به ۱۸۴,۱۰۰ تومان و هر یورو به ۲۰۹,۸۰۰ تومان رسید. شاخص بورس اوراق بهادار تهران نیز برای سومین روز پیاپی سقوط کرد. شرکت توزیع برق تهران از آغاز قطعی برق برنامهریزی شده از فردا خبر داد و در کیش نیز به دلیل آسیب به نیروگاه، احتمال خاموشیهای موقت وجود دارد. گروهی از پرستاران در یزد و شیراز در اعتراض به پرداخت نشدن معوقات و ناچیز بودن دستمزدهایشان تجمع کردند.
سایر رویدادها
نیروی دریایی آمریکا دستکم ۱۹ ناو جنگی، از جمله دو ناو هواپیمابر، را در خاورمیانه مستقر کرده است تا محاصره دریایی را اجرا کند. ایالات متحده روند خروج هواپیماهای سوخترسان نیروی هوایی خود از فرودگاه بنگوریون در تلآویو را متوقف کرده، اما اسرائیل اجازه فرود به هواپیماهای سوخترسان آمریکایی بیشتری را نداده است. نخستوزیر اسرائیل هشدار داد که اگر تهران حمله جدیدی به کشورش انجام دهد، اسرائیل با تمام قدرت پاسخ خواهد داد. ۵۵ ماهیگیر ایرانی که در ماههای اسفند و فروردین توسط گارد ساحلی امارات بازداشت شده بودند، در حال بازگشت به کشور هستند. قوه قضاییه ایران حکم اعدام دو نفر به اتهام عضویت در داعش و اقدام مسلحانه را اجرا کرد.