خلاصه کلی
در ۱۲ ساعت گذشته، تحولات دیپلماتیک میان ایران و آمریکا در کنار بازتابهای منطقهای آن، در صدر اخبار قرار داشته است. مذاکرات در سوئیس با اعلام آزادسازی بخشی از داراییهای ایران و ایجاد سازوکارهای نظارتی جدید، واکنشهای متفاوتی را در تلآویو و پایتختهای منطقه برانگیخته است. همزمان، فضای داخلی ایران متاثر از اعلام خبر درگذشت علی خامنهای و تداوم تعطیلی مجلس، با محدودیتهای پروازی و اعتراضات سیاسی همراه شده است.
مذاکرات ایران و آمریکا و پیامدهای اقتصادی
جیدی ونس، معاون رئیسجمهوری آمریکا، از آزادسازی بخشی از داراییهای ایران خبر داد و اعلام کرد که با همکاری قطر، سازوکاری برای نظارت بر هزینهکرد این منابع در مسیرهای تعیینشده توسط واشینگتن ایجاد شده است. عبدالناصر همتی، رئیس کل بانک مرکزی ایران، ضمن تایید دسترسی تدریجی به ۶ میلیارد دلار برای خرید کالاهای اساسی و دارو، تاکید کرد که الزامی برای خرید صرف از شرکتهای آمریکایی وجود ندارد، هرچند منبعی نزدیک به مذاکرات در تسنیم، محدود شدن این پول به خرید غلات را رد کرده است.
از سوی دیگر، انتشار اخبار مربوط به پیشرفت در مذاکرات و توصیف آن به عنوان پیشرفتی امیدوارکننده، باعث کاهش سه درصدی قیمت جهانی نفت شد. قیمت نفت برنت به بشکهای ۷۷.۹۰ دلار کاهش یافت. همچنین جیدی ونس مدعی شد که ایران اجازه ورود بازرسان هستهای را صادر کرده و تیمی از مذاکراتی دو طرف برای ادامه کار در سوئیس باقی ماندهاند؛ با این حال، سخنگوی وزارت خارجه ایران هرگونه تعهد جدید در حوزه هستهای را در مذاکرات اخیر رد کرد.
تنشها در لبنان و نگرانیهای اسرائیل
دولت اسرائیل نگرانی عمیق خود را از تفاهمهای جدید میان واشینگتن و تهران ابراز کرده است. منابع اسرائیلی معتقدند این توافقها ممکن است نفوذ جمهوری اسلامی در لبنان را مشروعیت بخشیده و آزادی عمل اسرائیل را محدود کند. در همین راستا، نتانیاهو و مقامات نظامی اسرائیل تاکید کردند که ارتش برای خنثی کردن تهدیدها و حفظ امنیت شهروندان خود در جنوب لبنان، بدون هیچگونه مصالحهای به عملیات ادامه خواهد داد.
در مقابل، آمریکا یک سازوکار نظارتی توسط سنتکام برای رصد آتشبس در لبنان ایجاد کرده است تا از تاثیر تنشها بر مذاکرات مستقیم با ایران جلوگیری کند. طبق گزارشها، مقامات اسرائیل و لبنان به زودی در واشینگتن با میانجیگری آمریکا به گفتگو خواهند نشست.
رایزنیهای منطقهای و بینالمللی
محمدباقر قالیباف و عباس عراقچی در سفری به مسقط با سلطان عمان دیدار کردند تا درباره همکاریهای دوجانبه و مدیریت تنگه هرمز گفتگو کنند. قالیباف در این سفر مذاکره را روشی برای مبارزه خواند. رجب طیب اردوغان، رئیسجمهوری ترکیه، نیز در تماس با مسعود پزشکیان از تفاهم حاصلشده استقبال کرد و بر لزوم هوشیاری در برابر خرابکاری در روند مذاکرات تاکید کرد. همچنین وزیر خارجه عراق در دیداری با همتای مصری خود، بر حمایت بغداد از تنشزدایی میان ایران و آمریکا تاکید کرد.
وضعیت داخلی ایران و محدودیتهای پروازی
سازمان هواپیمایی کشوری از لغو و محدودیت پروازها در فرودگاههای اصلی تهران، مشهد و قم از ۱۳ تا ۱۸ تیرماه به دلیل برگزاری مراسم تشییع جنازه علی خامنهای خبر داد. در حوزه سیاسی، شماری از نمایندگان مجلس به رهبری کامران غضنفری و حمید رسایی نسبت به ادامه تعطیلی چهارماهه صحن علنی اعتراض کرده و تهدید به تحصن در ساختمان مجلس کردند.
در بخش مدنی، کانون صنفی معلمان خوزستان موج جدید پروندهسازی علیه فعالان صنفی، از جمله صدور حکم حبس برای کوکب بداغیپگاه و اخراج فروغ خسروی را محکوم کرده و این اقدامات را تعرض به حق مطالبهگری دانست.