خلاصه کلی
توافق موقت ایران و آمریکا و بازتابهای آن
در پی امضای یادداشت تفاهم پایان جنگ میان جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا، که با میانجیگری پاکستان و به امضای رؤسای دولتهای دو کشور، مسعود پزشکیان و دونالد ترامپ، و همچنین نخستوزیر پاکستان رسید، تحولات مهمی در منطقه و بازارهای مالی گزارش شده است. سنتکام، فرماندهی مرکزی آمریکا، رسماً رفع محاصره دریایی ایران را اعلام کرد و به دنبال آن، عبور نفتکشها از تنگه هرمز بدون مشکل صورت گرفت. جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، از عبور ۱۲.۵ میلیون بشکه نفت از تنگه هرمز برای دومین شب متوالی بدون هیچ حملهای خبر داد و تاکید کرد که ایران تنها در صورت تغییر رفتار میتواند از مزایای این توافق بهرهمند شود. ونس همچنین پرداخت ۳۰۰ میلیارد دلاری از سوی آمریکا به ایران را "خبر جعلی" خواند. پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، نیز این توافق را نتیجه "موضع قدرت" واشینگتن دانست و ارتش آمریکا را "چماق بزرگ پشت مذاکرات" توصیف کرد.
در ایران، شبکه الجزیره از افزایش بیش از ۱۵ درصدی ارزش ریال در برابر دلار و رکوردهای بیسابقه در بازار بورس تهران پس از این تفاهمنامه خبر داد. با این حال، الجزیره و علی مدنیزاده، وزیر اقتصاد ایران، تصریح کردند که شهروندان هنوز تاثیر ملموسی بر قدرت خرید خود احساس نکردهاند و وزیر اقتصاد ایران هشدار داد که این توافق به تنهایی اقتصاد را کاملاً عادی نمیکند و کشور با کسری بودجه و آثار تورمی ۱۰۰ هزار میلیارد تومان استقراض از بانک مرکزی مواجه است. محمدباقر قالیباف، رئیس هیئت مذاکرهکننده ایران، این تفاهمنامه را موفقیتی بسیار بزرگتر از مقابله نظامی دانست. مجتبی خامنهای در پیامی اعلام کرد که با وجود نظر متفاوتش، به دلیل تعهد مسعود پزشکیان مبنی بر عدم زیادهخواهی آمریکا، اجازه این تفاهمنامه را صادر کرده است. او تاکید کرد مذاکرات حضوری آینده به معنای پذیرش نظر دشمن نخواهد بود. حسن روحانی، رئیسجمهور پیشین، بر حفظ دستاوردهای این توافق اولیه و هوشیاری در برابر عهدشکنی احتمالی تاکید کرد. رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، نیز نقش آژانس در مذاکرات آینده را تایید کرد و انتقادات ایران از گزارشهای آژانس را بیاثر دانست.
دونالد ترامپ ضمن تمجید از نتایج این توافق از جمله کاهش قیمت نفت و رشد بازارهای سهام، منتقدان رویکرد خود در قبال ایران را "حسود، آدم بد یا احمق" خطاب کرد. مارک روته، دبیرکل ناتو، امضای توافق را فرصتی برای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای و افزایش امنیت منطقه دانست و بر اجرای تعهدات تاکید کرد. در داخل ایران، محمد بطحایی، معاون وزیر کشور، از تذکر محرمانه به افراد و تشکلهایی خبر داد که با "دوقطبیسازی" در تجمعات شبانه (احتمالاً علیه توافق) انسجام ملی را به خطر میاندازند.
تحولات منطقهای و مواضع اسرائیل
در پی توافق ایران و آمریکا، تنشها در مرز لبنان و اسرائیل همچنان بالاست. بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، تاکید کرد که نیروهای اسرائیلی از جنوب لبنان عقبنشینی نخواهند کرد و منطقه حائل امنیتی خود را تا زمانی که نیازهای امنیتی ایجاب کند، حفظ خواهند کرد. این موضع در حالی اعلام میشود که دونالد ترامپ پیشتر عملیات اسرائیل علیه حزبالله لبنان را "بیش از حد تهاجمی" دانسته بود. ترامپ همچنین در پیامی خواستار آتشبس کامل در همه جبههها، از جمله لبنان، حزبالله و اسرائیل، شد و گفت با نتانیاهو رابطه خوبی دارد اما او باید "منطقیتر" باشد. ریاستجمهوری لبنان نیز اعلام کرده هیئت مذاکرهکننده این کشور در مذاکرات با اسرائیل بر آتشبس دائمی و خروج نیروهای اسرائیلی از مرزها پافشاری خواهد کرد. نتانیاهو همچنین در تلاش است تا با جلب حمایت سناتورهای راستگرا، بر توافق نهایی میان آمریکا و جمهوری اسلامی اثر بگذارد، اما گزارشها حاکی از تغییر موضع برخی از این چهرهها از جمله سناتور لیندزی گراهام است.
حقوق بشر و جامعه مدنی در ایران
گزارشهای رسیده حاکی از صدور احکام سنگین علیه معترضان است. بر اساس این گزارشها، مهدی رنجبر ۱۸ ساله و مرتضی زمانی ۲۷ ساله از بازداشتشدگان اعتراضات ملی ۱۴۰۴ در شاهرود، به اعدام محکوم شده و در زندان مرکزی سمنان به سر میبرند. پیشتر نیز جواد زمانی و ابوالفضل ساعدی در شاهرود اعدام شده بودند. همچنین، شماری دیگر از بازداشتشدگان در شاهرود، از جمله جواد عجم، مرتضی زمانی، فرشید رحمانی، علیرضا ساغری و پویا ساغری، با اتهامات «محاربه» و خطر صدور یا اجرای احکام اعدام مواجه هستند. در خبری دیگر، اسماعیل خانبابا، معترض مجروح اهل دزفول، پس از آزادی موقت با وثیقه ۲۰ میلیارد تومانی برای درمان، مجدداً توسط نیروهای امنیتی بازداشت و به مکانی نامعلوم منتقل شد.
در حوزه فرهنگی، دادگاه کیفری استان قم، پرستو احمدی، خواننده، و هشت نفر دیگر از دستاندرکاران و نوازندگان «کنسرت کاروانسرا» را به دلیل انتشار ویدیویی بدون حجاب اجباری، به ۷۴ ضربه شلاق تعزیری، دو سال ممنوعالخروجی و دو سال ممنوعیت از فعالیت هنری محکوم کرد.
مسائل بینالمللی مرتبط با ایران
بلومبرگ گزارش داد وزارت دادگستری آمریکا در حال بررسی نقش احتمالی برخی بانکهای آمریکایی مانند جیپی مورگان و سیتیگروپ در جابهجایی منابع مالی مرتبط با شبکه اقتصادی مجتبی خامنهای است.
شاهزاده رضا پهلوی در دیدار با پریتی پتل، وزیر خارجه دولت سایه بریتانیا، بر عدم موفقیت سیاست مماشات با جمهوری اسلامی تاکید کرد و گفت که مردم ایران باید در مرکز هر سیاستگذاری قرار گیرند. او همچنین درباره تیم ملی فوتبال ایران اظهار داشت که برای اولین بار احساسات متناقضی نسبت به حمایت از آن دارد.