خلاصه کلی
بامداد پنجشنبه، ۲۰ فروردین ۱۴۰۵، پس از شش هفته درگیریهای شدید، برای نخستینبار گزارش رسمی از حملات موشکی یا پهپادی در خلیج فارس منتشر نشد که نشاندهنده برقراری نسبی آتشبس دو هفتهای میان ایران و ایالات متحده است. با این حال، تنشها همچنان در سطوح سیاسی و میدانی جریان دارد.
مذاکرات پیشرو در اسلامآباد
قرار است دور نخست مذاکرات میان هیئتهای ایران و آمریکا روز شنبه ۲۲ فروردین در اسلامآباد برگزار شود. دولت پاکستان تدابیر امنیتی شدیدی را در پایتخت اعمال کرده و «منطقه قرمز» را مسدود کرده است. جیدی ونس، معاون رئیسجمهوری آمریکا، ریاست تیم مذاکرهکننده ایالات متحده را بر عهده خواهد داشت و جرد کوشنر و استیو ویتکاف او را همراهی میکنند. در سمت ایران نیز گمانهزنیها از احتمال حضور محمدباقر قالیباف در این هیئت حکایت دارد.
ابهامات در مفاد توافق و «طرح ۱۰ مادهای»
در مورد ماهیت توافق آتشبس روایتهای متناقضی وجود دارد. در حالی که مقامات تهران از «طرح ۱۰ مادهای» شامل حق غنیسازی و لغو تحریمها سخن میگویند، مقامات آمریکایی این روایت را «دروغین» و غیرجدی خوانده و تأکید کردهاند طرح اصلی ایران پیشتر رد شده و طرح جدید صرفاً بر توقف اقدامات خصمانه متمرکز است. همچنین، یکی از نقاط اختلاف اصلی، شمول یا عدم شمول لبنان در این آتشبس است؛ واشینگتن و اسرائیل تأکید دارند که لبنان بخشی از توافق نیست و عملیاتها در آنجا ادامه دارد.
وضعیت تنگه هرمز و امنیت دریانوردی
علیرغم اعلام آتشبس، وضعیت تنگه هرمز همچنان پرتنش است. گزارشهای متناقضی از توقف «انبوه» کشتیها توسط سپاه پاسداران و یا عبور محدود آنها وجود دارد. سپاه با هشدار نسبت به وجود مینهای دریایی، مسیرهای تردد خاصی را تعیین کرده است. دولتهای غربی و امارات خواستار بازگشایی بیقید و شرط این تنگه و آزادی دریانوردی هستند. دونالد ترامپ نیز هشدار داده است که اگر توافق واقعی اجرا نشود، حملات نظامی با شدتی بسیار بیشتر از قبل از سر گرفته خواهد شد.
واکنشهای داخلی و بینالمللی
در ایران، در حالی که برخی مقامات بر حفظ آمادگی نظامی تأکید دارند، تجمعاتی از سوی حامیان حکومت در اعتراض به «عقبنشینی» و عدم انتقامگیری گزارش شده است. در سطح بینالمللی، دبیرکل سازمان ملل نسبت به تداوم درگیریها در لبنان و تهدید آن برای صلح پایدار هشدار داده است. همچنین تلاشهای دیپلماتیک عباس عراقچی با همتایان منطقهای و تماسهای امانوئل مکرون با طرفین درگیر برای تثبیت آتشبس ادامه دارد. همزمان، سنای آمریکا در حال بررسی طرحی برای محدود کردن اختیارات جنگی رئیسجمهور است تا مانع از تصمیمات یکجانبه بدون مجوز کنگره شود.