خلاصه کلی
در شبانهروز گذشته، تنشهای نظامی میان جمهوری اسلامی و ائتلاف آمریکا-اسرائیل به اوج بیسابقهای رسیده است. حملات هوایی گسترده به نقاط مختلف ایران، همزمان با تهدیدات صریح دونالد ترامپ برای هدف قرار دادن زیرساختهای حیاتی ایران، فضای امنیتی و دیپلماتیک را در وضعیت انفجاری قرار داده است.
تشدید حملات هوایی و انفجارها در سراسر ایران
در ساعات پایانی یکشنبه و بامداد دوشنبه ۱۷ فروردین، گزارشهای پرشماری از انفجار، پرواز جنگندهها و شلیک موشک در شهرهای مختلف ایران از جمله تهران، شیراز، اراک، اصفهان، اهواز، قم، کرج و چندین شهر دیگر منتشر شد. در تهران، حملات هوایی منجر به آسیب دیدن یک ایستگاه تقلیل فشار گاز در غرب پایتخت و گزارشهایی از کشتهشدن غیرنظامیان (از جمله کودکان در بهارستان و تهران) شده است. در اصفهان، تصاویر ماهوارهای حفرههای بزرگ ناشی از انفجار در نزدیکی محل عملیات نجات خلبان آمریکایی را نشان میدهد و خساراتی نیز به آثار تاریخی کوهپایه وارد شده است. سپاه پاسداران متهم شده که از تونلهای غیرنظامی برای جابهجایی لانچرهای موشکی استفاده میکند.
تقابل موشکی و وضعیت تنگه هرمز
همزمان با حملات به ایران، سپاه پاسداران به مراکز اسرائیل از جمله حیفا موشک شلیک کرد که منجر به کشته شدن حداقل دو نفر شد. در همین حال، دونالد ترامپ با تعیین ضربالاجل تا روز سهشنبه، تهدید کرده است در صورت باز نشدن تنگه هرمز، «نیروگاهها و پلهای» ایران را هدف قرار خواهد داد. در پاسخ، مقامات جمهوری اسلامی این تهدیدات را محکوم کرده و سخنگوی وزارت خارجه تهدید به تلافی علیه منافع آمریکا کرده است. میانجیگران منطقهای (ترکیه، مصر و پاکستان) تلاشهای فشردهای را برای برقراری آتشبس یا مذاکره آغاز کردهاند که تا این لحظه به دلیل اصرار دو طرف بر مواضع خود، بینتیجه مانده است.
وضعیت داخلی و تغییرات سیاسی
اخبار حکایت از اعدام علی فهیم، از معترضان دیماه ۱۴۰۴، تحت فشارهای امنیتی دارد. همچنین پس از گذشت بیش از یک ماه از معرفی مجتبی خامنهای بهعنوان رهبر جدید، وی همچنان در انظار عمومی ظاهر نشده و فعالیتهای رسانهای پیرامون او عمدتاً محدود به محتوای تولیدی با هوش مصنوعی است. فضای امنیتی در شهرها با حضور نیروهای نظامی و شبهنظامی از جمله لشکر فاطمیون تشدید شده است. همزمان، موضوع فساد مالی نزدیکان مقامات پیشین، از جمله پرونده خواهرزاده قاسم سلیمانی در آمریکا، مورد توجه رسانههای غربی قرار گرفته است.
واکنشهای بینالمللی و بازارهای جهانی
در حالی که بریتانیا از سرنگونی پهپادهای ایرانی توسط جنگندههای خود خبر میدهد، تحلیلگران نسبت به خطرات جدی گسترش جنگ به زیرساختهای انرژی جهان هشدار دادهاند. بازارهای جهانی نفت با جهش قیمت مواجه شدهاند و دلار به عنوان دارایی امن، جایگاه خود را تثبیت کرده است. در عرصه دیپلماتیک، تلاش بحرین برای صدور قطعنامه در شورای امنیت سازمان ملل برای بازگشایی تنگه هرمز با سد وتوی روسیه و چین مواجه شده است. همزمان، جان بولتون از انفعال کشورهای اروپایی انتقاد کرده و آن را خطایی راهبردی خوانده است.